120Hz op consoles draait om hoe vaak je scherm per seconde wordt ververst. Hoe hoger dat aantal, hoe vloeiender de bewegingen in beeld en hoe directer je besturing aanvoelt. Voor veel gamers is de stap van zestig naar honderdtwintig Hertz de grootste sprong in beleving sinds de overgang van SD naar HD.
Toch is het onderwerp verwarrend, omdat consoles, televisies, HDMI versies en games allemaal hun eigen beperkingen en termen hebben. Begrippen als 120Hz, 120 fps, 4K, VRR en performance mode lopen vaak door elkaar. Daardoor is het lastig om te bepalen wat je nodig hebt en of je er écht iets aan hebt.
Wat is 120Hz en waarom lijkt het belangrijk?
120Hz beschrijft hoe vaak een scherm het beeld ververst. Eén Hertz betekent één verversing per seconde, dus een scherm met 120Hz ververst honderdtwintig keer per seconde. Dat staat los van hoeveel frames je console daadwerkelijk uitstuurt, maar in de praktijk werken Hertz en frames per seconde vaak samen.
Bij consoles wordt 120Hz meestal gebruikt om beelden van 120 frames per seconde te tonen. De console berekent dan honderdtwintig unieke beelden en het scherm toont er ook honderdtwintig. Hoe beter die twee op elkaar aansluiten, hoe stabieler en rustiger het beeld oogt, zeker bij snelle actie.
Wat betekent Hertz en frames per seconde?
Hertz is een eigenschap van het scherm, frames per seconde is een eigenschap van de console of game. Een 60Hz scherm kan maximaal zestig unieke beelden per seconde tonen, terwijl een 120Hz scherm ruimte heeft voor honderdtwintig beelden per seconde. De console bepaalt hoeveel frames er worden geleverd.
Als een game op zestig frames per seconde draait op een 120Hz scherm, blijft het spel op zestig beelden per seconde. Het scherm ververst dan wel vaker, wat bepaalde vormen van tearing kan verminderen, maar je krijgt niet automatisch extra tussenframes. Voor een echte 120Hz ervaring moet de game zelf op 120 frames per seconde kunnen draaien.
Wat is het verschil tussen 60Hz en 120Hz?
Het grootste verschil zie je bij snelle bewegingen, bijvoorbeeld wanneer je snel draait in een shooter of met hoge snelheid door bochten gaat in een racespel. Bij 120Hz zijn de tussenstapjes kleiner, waardoor de beweging vloeiender oogt en je oog makkelijker details kan volgen. Objecten lijken minder te “springen” van positie naar positie.
Ook de invoer lijkt strakker aan te voelen. Omdat de tijd tussen invoer en volgende beeldverversing kleiner wordt, merk je dat richtaanpassingen of stuurcorrecties sneller zichtbaar zijn. Zeker voor spelers die vaak online shooters of competitieve games spelen, voelt de besturing hierdoor directer.
Welke visuele en gameplay voordelen levert 120Hz op?
120Hz kan in de praktijk de volgende voordelen geven:
- Vloeiender beeld bij snelle bewegingen, zoals camera-swipes of snelle pans.
- Minder motion blur bij consoles en tv’s die hun beeldverwerking goed afstemmen.
- Lagere waargenomen input lag doordat de “frames” sneller worden vernieuwd.
- Beter volgen van kleine details, bijvoorbeeld tegenstanders in de verte in shooters.
In gameplay merk je dat vooral in genres als first person shooters, racegames, competitieve sporttitels en snelle platformers. Bij rustigere singleplayer games met veel filmische tussenfilmpjes is de winst kleiner. Daar geven ontwikkelaars vaak de voorkeur aan hogere resolutie en meer grafische effecten boven 120 frames per seconde.
Zijn er nadelen of beperkingen aan 120Hz?
De belangrijkste beperking is dat rekenkracht schaars is. Als een console een game op 120 frames per seconde moet draaien, blijft er minder ruimte over voor resolutie en grafische effecten. Veel 120Hz modi gebruiken daarom een lagere resolutie of minder details om de hogere framerate haalbaar te maken.
Een ander nadeel is dat je hele keten geschikt moet zijn: console, game, kabel en scherm. Als één onderdeel beperkt is tot 60Hz, haal je de honderd twintig niet. Daarnaast kan de beeldkwaliteit bij verkeerd ingestelde tv’s juist slechter worden, bijvoorbeeld als ruisonderdrukking of tussenbeeldtechnieken op een 120Hz signaal worden toegepast.
Welke consoles en hardware ondersteunen 120Hz?
Bij de huidige generatie consoles is 120Hz vooral relevant voor de PlayStation 5, Xbox Series X en Xbox Series S. De Switch 2 introduceert ondersteuning voor hogere verversingssnelheden, maar doet dat met andere grenzen wat betreft resolutie. Oudere consoles zoals PS4 en Xbox One zijn vrijwel volledig beperkt tot 60Hz.
Naast de console speelt je scherm een grote rol. Moderne 4K tv’s met volledige HDMI 2.1 ondersteuning zijn ontworpen om 120Hz signalen op hoge resoluties te verwerken. Gaming monitors zijn daar vaak nog beter in, al heb je dan meestal geen ingebouwde tv-functies.
Huidige generatie consoles PS5, Xbox Series X|S, Switch 2 etc.
De PlayStation 5 ondersteunt tot 4K bij 120Hz via HDMI, mits je tv dit ook aankan. Sony biedt voor veel populaire titels een performance mode met hogere framerate. Het aantal spellen met 120fps ondersteuning groeit, maar ligt nog lager dan op Xbox, waar Microsoft ontwikkelaars vanaf het begin sterk op hoge framerates heeft gestuurd.
De Xbox Series X en Series S ondersteunen eveneens tot 120Hz, vaak met verschillende grafische modi. De Series X haalt hogere resoluties, terwijl de Series S 120Hz meestal combineert met lagere resoluties zoals 1080p. De Switch 2 is naar verwachting meer gericht op 1080p bij hogere verversingssnelheid in docked mode, waarbij 120Hz mogelijk wordt geboden op lagere resoluties om binnen de beperktere rekenkracht te blijven.
Vereisten aan tv of monitor resolutie, HDMI versie, VRR etc.
Voor volwaardige 4K gaming op 120Hz is in de praktijk een scherm met HDMI 2.1 nodig. HDMI 2.0 kan onder strikte omstandigheden een 120Hz signaal op lagere resoluties verwerken, bijvoorbeeld 1080p bij 120Hz, maar schiet tekort voor stabiele 4K bij 120Hz met moderne consoles. Let bij tv’s altijd op het aantal poorten dat volledige HDMI 2.1 bandbreedte ondersteunt.
Belangrijke eigenschappen bij een 120Hz scherm zijn:
- Native 120Hz paneel met lage input lag in game mode.
- Ondersteuning voor VRR om schommelende framerates op te vangen.
- ALLM om automatisch naar een laag input lag beeldprofiel te schakelen.
Gaming monitors hebben dit vaak standaard, terwijl tv’s het soms verbergen achter marketingnamen. Check in de specificaties expliciet naar 4K120, VRR en ALLM om verrassingen te voorkomen.
Belang van kabels en instellingen
Een console kan alleen een 4K 120Hz signaal uitsturen als de HDMI kabel voldoende bandbreedte biedt. De meegeleverde kabels bij PS5 en Xbox Series X|S zijn geschikt, maar oudere HDMI kabels uit een vorige generatie zijn dat niet altijd. In dat geval valt het signaal automatisch terug naar lagere resolutie of 60Hz.
Daarnaast moeten zowel console als tv juist ingesteld zijn. Denk aan:
• Game mode op de tv om extra beeldverwerking uit te schakelen.
• In de console een optie als “Enable 120Hz output” of “120Hz mode” inschakelen.
• In sommige games de performance of high frame rate modus selecteren.
Zonder deze instellingen kun je een 120Hz scherm hebben en toch alleen 60Hz ervaren.
Ondersteuning van 120Hz in games
Niet elke game biedt een 120fps modus, zelfs niet op de nieuwste consoles. Ontwikkelaars moeten hun rendering aanpassen, animaties herijken en soms grafische effecten terugschroeven om een stabiele hoge framerate te halen. Daarom zie je vooral bij competitieve en actiegerichte titels een 120Hz optie verschijnen.
De beschikbaarheid verschilt per console. Xbox heeft relatief veel backward compatible games die via patches of FPS Boost ondersteuning voor hogere framerates hebben gekregen. Op PS5 verschijnen steeds meer native 120fps versies of upgrades, zeker voor populaire multiplayer titels. Voor Switch 2 wordt verwacht dat vooral first party en esports-achtige games het meest zullen inzetten op hogere verversingsfrequenties.
Hoeveel spellen ondersteunen 120fps/120Hz voor elke console?
Het exacte aantal verandert continu door nieuwe releases en patches. Globaal kun je uitgaan van tientallen tot ruim honderd titels per systeem die een vorm van 120Hz ondersteuning bieden, al tellen daar ook games bij die het alleen op bepaalde platforms doen. Voor een actueel overzicht zijn gespecialiseerde lijsten en databanken handig.
| Console | Type 120Hz ondersteuning | Voorbeelden van games |
|---|---|---|
| PlayStation 5 | Native 120fps modi en performance modi op geselecteerde titels | Call of Duty delen, Fortnite, Destiny 2, Gran Turismo met performance optie |
| Xbox Series X|S | Native 120fps, FPS Boost voor oudere games, diverse performance modi | Halo Infinite, Gears 5, Ori and the Will of the Wisps, diverse third party shooters |
| Switch 2 | Gefocust op 1080p120 in docked mode, selectie van first party en competitieve games | Verwacht bij nieuwe Mario Kart en andere snelle titels, afhankelijk van optimalisatie |
Omdat het aanbod zo dynamisch is, is het zinvol om per game de beeldinstellingen te bekijken en patch notes of ontwikkelaarssites te raadplegen wanneer je specifiek op 120Hz wilt spelen.
Modi en resoluties waarin 120Hz vaak gebruikt wordt
Veel moderne games bieden meerdere grafische modi. Typische varianten zijn een quality mode met hogere resolutie en meer effecten op 30 of 60 fps, en een performance mode die naar 60 of 120 fps mikt. Bij 120Hz wordt vaak gekozen voor 1080p of 1440p om de belasting op de console te beperken.
Sommige titels passen bovendien dynamische resolutie toe. Dat betekent dat de resolutie automatisch iets zakt in drukke scènes om de doel framerate, bijvoorbeeld 120 fps, te behouden. Je ziet daardoor soms een lichte afname in scherpte, maar de beweging blijft soepel. Dat is vooral bij snelle actiegames een bewuste keuze van ontwikkelaars.
Het verschil tussen native 120fps en dynamische of performance modes
Native 120fps betekent dat de game intern op honderdtwintig frames per seconde is ontworpen, inclusief animaties, physics en interface. Dit geeft doorgaans de strakste ervaring, maar kost veel rekenkracht. Daardoor komt native 120fps vooral voor bij grafisch minder zware of sterk geoptimaliseerde games.
Performance en dynamische modi werken met concessies. De game kan bijvoorbeeld meestal 120 fps halen, maar zakt bij drukte tijdelijk naar een lagere framerate. In combinatie met VRR wordt dat minder zichtbaar, omdat het scherm zich aanpast aan de actuele framerate. Het is belangrijk om in de instellingen te lezen wat een performance mode precies doet, zodat je weet welke compromissen worden gemaakt.
Hoe stel je 120Hz in op je console en display?
Om 120Hz te benutten, moet je drie stappen doorlopen. Eerst zorg je dat je scherm geschikt is voor 120Hz op de gewenste resolutie. Daarna stel je de console in op 120Hz uitvoer. Tot slot kies je binnen de game zelf de juiste modus. Als één van die stappen wordt overgeslagen, haal je de hogere verversingssnelheid niet.
Veel fabrikanten verbergen essentiële instellingen achter onduidelijke benamingen. Soms moet je bijvoorbeeld een HDMI poort expliciet als “enhanced” of “4K120” inschakelen. Het loont daarom om de handleiding of online supportpagina van je tv- of monitormerk erbij te pakken voordat je gaat testen.
Instellingen op PS5 / Xbox Series X|S / Switch 2
Op PlayStation 5 stel je 120Hz in via het instellingenmenu bij scherm en video. Daar kun je automatische 120Hz uitvoer activeren. In veel games moet je vervolgens in het in-game menu een optie als “Performance mode” of “Favor performance” kiezen om daadwerkelijk boven de zestig frames per seconde te komen.
Op Xbox Series X|S ga je naar de scherminstellingen en kies je de gewenste resolutie en verversingssnelheid, zoals 4K bij 120Hz. De console test daarna of je tv dit ondersteunt. In de compatibiliteitssectie zie je ook of functies als VRR en ALLM beschikbaar zijn. De Switch 2 zal vergelijkbare opties bieden, maar waarschijnlijk meer gericht op 1080p bij hogere verversingssnelheden in docked mode om binnen de mogelijkheden van de hardware te blijven.
Hoe verifieer je of je TV of monitor 120Hz ondersteunt?
De snelste check is in het instellingenmenu van je console te kijken naar de detectie van je scherm. Zowel PS5 als Xbox tonen of 120Hz wordt herkend. Daarnaast geven veel moderne tv’s in hun infomenu de huidige resolutie en verversingssnelheid weer zodra er een signaal binnenkomt.
Praktische manieren om dit te verifiëren zijn:
- Een game met bekende 120Hz modus starten en in de tv-info kijken of 120Hz wordt weergegeven.
- In de handleiding of online specificaties zoeken naar termen als 4K120, 120Hz paneel, HDMI 2.1.
- Controleren of de juiste HDMI poort wordt gebruikt, omdat niet alle poorten 120Hz ondersteunen.
Als je geen 120Hz ziet verschijnen, kan het liggen aan de gekozen resolutie, een te oude HDMI kabel of een tv-instelling die de poort beperkt.
Veelvoorkomende valkuilen en hoe die te vermijden
Een veel voorkomende valkuil is het gebruik van de verkeerde HDMI poort. Sommige tv’s hebben maar één of twee poorten die volledige HDMI 2.1 bandbreedte hebben. Als je console op een andere poort is aangesloten, blijf je steken op 60Hz, ook al is het een modern 120Hz scherm.
Een tweede struikelblok is agressieve beeldverwerking op de tv. Functies als ruisonderdrukking, motion smoothing of dynamische contrastverhoging kunnen extra vertraging en beeldartefacten veroorzaken bij 120Hz. Door game mode in te schakelen worden veel van deze effecten automatisch uitgeschakeld, waardoor de input lag daalt en de weergave van de hogere framerate zuiverder wordt.
Recente ontwikkelingen en toekomstperspectief
De trend richting 120Hz is de laatste jaren duidelijk sterker geworden. Steeds meer games ontvangen patches die hogere framerates toevoegen, soms jaren na de oorspronkelijke release. Dit geldt zowel voor grote AAA titels als voor populaire service games die continu worden doorontwikkeld.
Daarnaast evolueren tv’s, monitors en consoles mee. Nieuwe modellen richten zich nadrukkelijk op 120Hz gaming, met betere ondersteuning voor HDMI 2.1, VRR en lage input lag. Ook handheld-achtige systemen en hybride consoles zoals de Switch 2 krijgen schermen met hogere verversingssnelheden, wat aangeeft dat 120Hz niet langer alleen voor high end setups is.
Updates van oudere spellen die 120Hz toevoegen
Diverse ontwikkelaars hebben updates uitgebracht om oudere games beter te laten profiteren van de nieuwe consoles. Deze patches activeren een 120fps modus, voegen HDR toe of optimaliseren bestaande performance modi zodat 120Hz betrouwbaarder wordt gehaald. Dit verlengt de levensduur van bestaande titels aanzienlijk.
Op Xbox hebben technieken als FPS Boost extra impact gehad op backward compatible games. Daarmee krijgen oudere titels zonder grote herbouw toch een hogere framerate op de nieuwere hardware. Op PlayStation zie je meer vaak volledige current gen versies die een aparte 120Hz optie krijgen. Bij beide platformen is het raadzaam om patch notes en instellingen per game te controleren.
Nieuwe consoles en hardware met verbeterde display-specificaties
Nieuwe hardware generaties leggen steeds meer nadruk op hoge verversingssnelheid en lage input lag. Tv fabrikanten bieden complete “gaming line-ups” die standaard 4K120, VRR en ALLM ondersteunen. Gaming monitors breiden uit naar 144Hz en hoger, wat ook consolespelers meer keuze geeft in schermformaten en paneltypes.
De Switch 2 illustreert dat ook draagbare of hybride systemen de stap naar hogere Hz zetten, al blijft de resolutie vaak lager om binnen de reken- en energiebeperkingen te blijven. Naarmate chips efficiënter worden, wordt het logischer dat toekomstige consoles standaard minimaal 120Hz voor veel meer games haalbaar maken.
Trends in displaytechnologie relevant voor gaming HDMI, VRR, ALLM, paneltypes
Displaytechnologie rond gaming concentreert zich op een paar kernfuncties. HDMI 2.1 biedt de nodige bandbreedte om hoge resoluties en verversingsfrequenties tegelijk te ondersteunen. VRR voorkomt schokkerig beeld bij wisselende framerates, wat vooral bij zware openwereldgames merkbaar is. ALLM zorgt ervoor dat je niet handmatig hoeft te wisselen naar een gamingprofiel met lage input lag.
Daarnaast spelen paneltypes een rol. OLED schermen bieden vaak uitstekende responstijden en contrast, terwijl goede LCD en QLED panels met local dimming en 120Hz ook een sterke game-ervaring geven. Voor consolespelers is de combinatie van lage input lag, native 120Hz en duidelijke ondersteuning voor gamingfeatures uiteindelijk belangrijker dan het pure paneletiket.
Voor wie is 120Hz de moeite waard?
Of 120Hz voor jou de investering waard is, hangt sterk af van je speelstijl, de games die je kiest en de kwaliteit van je scherm. Voor sommige spelers betekent het een duidelijke upgrade in vloeiendheid en respons, terwijl anderen nauwelijks verschil ervaren ten opzichte van een stabiele 60fps ervaring.
Ook je zitafstand en hoe kritisch je naar beeldkwaliteit kijkt spelen mee. Op een kleiner scherm, veraf bekeken, kan het visuele contrast tussen 60Hz en 120Hz minder opvallend zijn dan op een grote tv of monitor op korte afstand.
Casual gamer versus competitieve gamer
Een casual gamer die vooral singleplayer adventures, verhaalgedreven RPG’s en rustige games speelt, heeft vaak meer aan hogere resolutie en mooie grafische effecten dan aan 120Hz. In dat geval kan een quality modus op 30 of 60 fps aantrekkelijker zijn, zeker op een groot 4K scherm waar details goed zichtbaar zijn.
Voor competitieve spelers in shooters, vechtspellen of racegames ligt dat anders. Zij profiteren duidelijker van de lagere reactietijd en de vloeiendere weergave bij 120Hz. Kleine visuele concessies in resolutie wegen dan vaak minder zwaar dan de winst in respons en controle. In online omgevingen kan dat net het verschil maken in hoe betrouwbaar de besturing aanvoelt.
Invloed van televisie-/monitorkwaliteit op beleving
De kwaliteit van je scherm bepaalt in sterke mate hoeveel je merkt van 120Hz. Een tv met matige verwerking, hoge input lag of beperkte helderheid kan de voordelen deels of geheel tenietdoen. Een goede gaming monitor of tv met game mode, lage input lag en degelijk paneel laat de hogere framerate juist maximaal uitkomen.
Als je nu al een degelijk 4K 60Hz scherm hebt, kan het de moeite zijn om eerst te testen of je consoles en games op 120Hz kunt draaien op lagere resolutie. Blijkt het verschil voor jou groot, dan is dat een signaal dat een toekomstige upgrade naar een volwaardig 4K120 scherm zinvol kan zijn.
Wat levert het op bij verschillende genres FPS, racing, platformers etc.?
Het effect van 120Hz verschilt duidelijk per genre. In first person shooters zorgen de extra frames voor soepelere camera bewegingen en voel je je muis of stick nauwkeuriger reageren. In racegames lijken bochten vloeiender en kun je subtieler corrigeren bij hoge snelheid. Dit maakt de ervaring niet alleen mooier, maar soms ook beter beheersbaar.
Bij platformers en actie games met veel snelle sprongen en dodges is timing belangrijk. Een hogere verversingssnelheid kan je helpen patronen beter te lezen en input strakker te timen. Bij langzaamere strategietitels, turn based RPG’s of point and click achtige ervaringen is het verschil kleiner, omdat de gameplay minder afhankelijk is van razendsnelle reacties. In die situaties volstaat een stabiele 60fps ervaring vaak prima.
Dit artikel is zorgvuldig opgesteld door Gamingmonitoren.nl, op basis van actuele kennis en best practices.