Black smearing is één van de meest genoemde nadelen van VA monitoren. Vooral bij gamen in donkere scenes of tijdens het scrollen door websites met zwarte achtergronden kunnen gebruikers het als storend ervaren. Het geeft een gevoel van slepende schaduwen achter bewegende objecten, terwijl het beeld verder scherp lijkt.
Voor wie van diepe zwartwaarden houdt, is een VA paneel heel aantrekkelijk. Tegelijk is juist die sterke zwartweergave de reden dat black smearing kan optreden. Door te begrijpen wat er precies gebeurt met de pixels bij donkere kleuren, wordt duidelijk welke instellingen wel helpen, welke beperkt werken en wanneer een ander paneeltype beter past.
Wat is black smearing en waardoor ontstaat het?
Black smearing komt vooral voor bij VA panelen. Deze panelen gebruiken vloeibare kristallen die sterk “dichtdraaien” voor diepe zwarte tinten. Bij het schakelen van heel donker naar iets lichter bewegen de kristallen trager dan bij middelgrijze overgangen. Dat vertraagde gedrag veroorzaakt een wazige sleep achter donkere objecten.
Tests van onder andere RTINGS en SilverPC laten zien dat veel VA monitoren prima scoren bij gangbare grijs naar grijs metingen, maar duidelijk slechter presteren bij zwart naar donkergrijs. Daardoor kan een monitor op papier snel lijken, terwijl black smearing in de praktijk goed zichtbaar is.
Wat betekent black smearing?
Met black smearing wordt het verschijnsel bedoeld waarbij donkere objecten of randen een soort “veeg” achter zich aan trekken wanneer ze bewegen. Het lijkt op ghosting, maar dan vooral bij bijna zwarte tinten. De sleep is donkerder dan de achtergrond en valt vooral op in games met donkere omgevingen of tijdens het scrollen in dark mode.
Belangrijk is dat het geen fout in de kabel of grafische kaart is. Het is een eigenschap van hoe het VA paneel fysiek werkt. De vloeibare kristallen hebben simpelweg meer tijd nodig om vanuit een gesloten zwarte stand naar een net iets lichtere stand te draaien.
Hoe verreist het pixelgedrag bij donkere kleuren?
Bij heel donkere kleuren staan de kristallen bijna volledig geblokkeerd. Dat geeft het hoge contrast waarvoor VA bekend staat, maar maakt het begin van de beweging “stroperig”. Het kost relatief veel tijd voordat de pixel loskomt uit deze zwarte stand.
Daarna, richting middelgrijs en wit, verlopen de bewegingen vaak aanzienlijk sneller. Daardoor zijn overgangen van middelgrijs naar wit meestal geen probleem. De traagheid zit vooral aan de donkere kant. Precies deze asymmetrie verklaart waarom black smearing in lichte scenes nauwelijks opvalt, maar in donkere games direct in het oog springt.
Wat zijn GtG, BtB en BtW responstijden?
Fabrikanten adverteren meestal met GtG responstijden. Dit staat voor “grey to grey” en meet hoe lang een pixel erover doet om van één grijsniveau naar een ander grijsniveau te veranderen. Deze meting omvat vaak relatief gunstige overgangen en zegt weinig over het moeilijkste scenario.
Bij VA panelen zijn juist BtB en BtW belangrijk. BtB is “black to black” en beschrijft hoe snel een pixel langs meerdere donkere niveaus kan schakelen. BtW is “black to white”, een overgang vanaf volledig zwart naar volledig wit. Uit onafhankelijke metingen, zoals bij RTINGS, blijkt dat juist deze donkere transities veel trager zijn dan de opgegeven GtG waarden. Daardoor ontstaat de praktische kloof tussen specificatie en ervaring.
Hoe herkennen gebruikers black smearing?
In de praktijk merken gebruikers black smearing als een schaduw achter bewegende elementen, vooral in donkere thema’s. Bij gewoon kantoorgebruik of lichte websites blijft het soms onopgemerkt, maar bij een overstap naar dark mode of tijdens een nachtelijke gamesessie valt het vaak direct op.
De omgeving speelt ook een rol. In een donkere kamer, met hoge monitorhelderheid en sterk contrast, is het effect duidelijker zichtbaar dan bij veel omgevingslicht en lagere contrastinstellingen.
Typische situaties waarin smearing zichtbaar is (scrollen, games, donkere achtergronden)
Bij dagelijks gebruik valt black smearing vaak op tijdens het scrollen door forums of nieuwswebsites in dark mode. Witte tekst op bijna zwarte achtergrond krijgt een soort donkere staart wanneer je snel naar beneden scrolt.
In games zie je het vooral bij snelle camera draaibewegingen in donkere omgevingen. Denk aan corridors in shooters, nachtelijke races of stealth games. De randen van muren en objecten lopen dan kort uit tot donkere vegen, wat de scherpte van beweging vermindert.
- Browsen met dark mode: witte letters lijken even te “smeren” bij snel scrollen.
- Competitieve shooters: vijanden in schaduwrijke hoeken lijken iets minder scherp bij snelle flicks.
- Filmkijken: bij snelle panoramashots in donkere scenes kan de achtergrond wat wazig aanvoelen.
Vergelijkingen tussen monitors/modellen met meer of minder smearing
Niet iedere VA monitor smeert evenveel. Moderne gaming modellen, zoals diverse Samsung Odyssey schermen, hebben verbeterde VA panelen met sneller pixelgedrag in donkere zones. SilverPC en Display Ninja laten in hun reviews zien dat sommige 240 Hz VA monitoren bij donkere transities dichter in de buurt komen van IPS prestaties.
Tegelijk blijven er modellen met oudere of goedkopere panelen die duidelijk meer last hebben. Twee monitoren met dezelfde opgegeven responstijd kunnen in de praktijk sterk verschillen, afhankelijk van hoe goed de fabrikant de overdrive en paneelelektronica heeft afgestemd.
Zichtbaarheid afhankelijk van helderheid, contrast en kijkhoek
Helderheid en contrastinstellingen beïnvloeden hoe sterk je smearing waarneemt. Een heel hoog contrast en maximale helderheid maken het verschil tussen zwart en donkergrijs groter, wat ook de zichtbaarheid van de sleep vergroot. Door contrast iets te verlagen, kan de overgang subtieler ogen.
Kijkhoek speelt eveneens een rol. VA panelen hebben beperkte kijkhoeken, waardoor donkergrijze tinten vanaf een schuinere hoek nog donkerder lijken. Daardoor kan de veeg bij zijwaarts kijken sterker lijken dan recht van voren. Wie dicht op een ultrawide zit en veel naar de randen kijkt, kan dit extra merken.
Welke instellingen op de monitor verminderen black smearing?
Hoewel de eigenschap niet volledig te verwijderen is, kun je black smearing vaak duidelijk verminderen via het OSD menu. Fabrikanten bieden verschillende hulpmiddelen, zoals overdrive, black equalizer en motion blur reduction. Het gaat steeds om een balans tussen minder smearing en nieuwe bijeffecten zoals overshoot of flikkering.
Bij het finetunen is het handig om een testpatroon te gebruiken, zoals de UFO Test van Blur Busters. Daarmee zie je direct hoe verschillende instellingen het beeld beïnvloeden.
Overdrive / responstijd aanpassen
Overdrive verhoogt de spanning op de pixels, zodat zij sneller hun eindwaarde bereiken. In de praktijk heb je meestal standen als “Uit”, “Laag”, “Normaal” en “Hoog”. Hogere overdrive verkort zwarte naar donkergrijze overgangen, waardoor smearing afneemt.
Te hoge overdrive veroorzaakt echter inverse ghosting. Dat zijn lichte randjes of heldere halo’s voor of achter bewegende objecten. De uitdaging is een stand te vinden waarin black smearing minder wordt, zonder dat deze overshoot storender is dan het oorspronkelijke probleem.
Black Equalizer of schaduwcontrole inschakelen
Black Equalizer, Shadow Boost of vergelijkbare namen lichten de donkerste tinten iets op. Daardoor zijn die tinten minder “diep zwart” en wordt de sprong van zwart naar donkergrijs kleiner. Dat maakt het voor de pixels makkelijker en verkleint de waargenomen smearing.
Het nadeel is dat je contrast in donkere scenes verliest. Zwart wordt meer donkergrijs, waardoor de sfeer van sommige games verandert. In competitieve shooters is dit vaak een voordeel, omdat vijanden beter zichtbaar worden. Voor filmliefhebbers die maximale zwartdiepte willen, voelt het eerder als een compromis.
Motion Blur Reduction / backlight strobing gebruiken
Motion Blur Reduction, ULMB of backlight strobing schakelt de achtergrondverlichting heel kort aan tijdens elke verversing. Daardoor is het beeld zichtbaar wanneer de pixel stabieler is en minder tijdens de overgang. De zichtbare motion blur neemt af, wat ook black smearing minder opvallend kan maken.
Nadelen zijn er ook. De helderheid van de monitor daalt merkbaar, er kan lichte flikkering ontstaan en vaak werkt deze functie niet samen met adaptieve sync. Voor competitieve gamers op hoge framerates kan het een nuttige optie zijn, maar voor gemengd gebruik is het soms te ingrijpend.
Welke rol spelen verversingssnelheid en GPU-instellingen?
Verversingssnelheid en grafische instellingen bepalen hoeveel tijd de pixel heeft tussen twee frames. Hoe hoger de Hz, hoe korter dit venster wordt. Als de pixelrespons niet meekomt, kan juist een té hoge verversingssnelheid het smearing gevoel versterken.
Daarnaast spelen framerate en synchronisatietechnieken een rol. Zonder goede afstemming tussen GPU en monitor kunnen ook haperingen of tearing ontstaan die het beeld onrustig maken.
Verschil tussen 60Hz, 120Hz, 144Hz, 240Hz
Een hogere verversingssnelheid geeft vloeiendere beweging en minder traditionele motion blur. Bij IPS en OLED vertaalt dit zich meestal direct in een veel scherper bewegend beeld. Bij VA is de winst aanwezig, maar beperkt door de trage donkere transities.
Display Ninja merkt op dat sommige VA panelen bij lagere verversingssnelheid juist evenwichtiger ogen. De pixel heeft dan net iets meer tijd om zijn eindwaarde te bereiken, waardoor de sleep minder uitgesproken is. In de praktijk kan het zinvol zijn om tussen 120 en 144 Hz te wisselen en te kijken welke stand prettiger oogt.
Impact van adaptive sync (FreeSync / G-Sync)
Adaptive sync stemt de verversingssnelheid af op de actuele framerate. Dat voorkomt tearing en stotteren en geeft meestal een rustiger bewegend beeld. Hoewel dit black smearing zelf niet verhelpt, zorgt de stabielere weergave ervoor dat je minder wordt afgeleid door andere artefacten.
Bij snelle VA gaming monitoren is adaptieve sync bijna altijd de moeite waard om in te schakelen. Combineer het bij voorkeur met een Overdrive stand die door de fabrikant is geoptimaliseerd voor gebruik met FreeSync of G-Sync.
Driverupdates en grafische kaartinstellingen
Moderne drivers bieden vaak beeldverbeterende functies, zoals frame generation of extra sharpening. Deze hebben weinig directe invloed op black smearing, maar kunnen het algemene bewegingsbeeld wel veranderen.
Zorg er vooral voor dat je de juiste verversingssnelheid in Windows of je besturingssysteem hebt ingesteld en dat in games dezelfde Hz waarde gekozen is. In sommige drivers kun je ook de kleuruitvoer aanpassen, bijvoorbeeld RGB of YCbCr. Dat verandert niet de fysieke responstijd, maar kan wel invloed hebben op hoe duidelijk verschillen tussen donkere tinten worden weergegeven.
| Instelling | Invloed op black smearing | Belangrijkste nadeel |
|---|---|---|
| Overdrive hoger zetten | Minder donkere sleep achter objecten | Kans op inverse ghosting en halo’s |
| Black Equalizer verhogen | Donkere gebieden worden leesbaarder en minder smeerig | Minder diepe zwartwaarden en lager contrast |
| MBR / strobing inschakelen | Scherper bewegend beeld, smearing valt minder op | Lagere helderheid en vaak geen adaptieve sync |
| Verversingssnelheid aanpassen | Kan balans verbeteren tussen vloeiendheid en smearing | Niet altijd meer fps mogelijk, soms minimale winst |
Wat zijn de beperkingen van black smearing oplossen?
Zelfs met optimale instellingen blijft black smearing bij VA een kenmerk van de techniek. RTINGS benadrukt dat zelfs de beste moderne VA panelen nog duidelijke vertraging laten zien bij BtB metingen.
Dat betekent dat je alleen kunt optimaliseren binnen grenzen. Als diepe zwartwaarden prioriteit hebben, hoort een zekere mate van smearing daarbij. Wil je vrijwel geen smearing, dan kom je sneller uit bij IPS of OLED.
Waarom smearing niet volledig verdwijnt bij VA panels
De fundamentele oorzaak ligt in de sterke uitlijning van de kristallen voor zwart. Zolang VA deze eigenschap gebruikt om het hoge contrast te halen, blijven de eerste stappen uit zwart naar donkergrijs vertragend werken. Overdrive kan slechts deels compenseren.
Nieuwe VA varianten versnellen dit proces, maar nemen de oorzaak niet weg. Zelfs Rapid VA panelen tonen nog merkbare smearing in uitdagende tests met heel donkere achtergronden en snelle bewegingen.
Trade-offs zwartdiepte versus helderheid en overshoot
Bij het verminderen van smearing lever je vaak iets anders in. Verhoog je black equalizer dan gaat de legendarische zwartdiepte van VA richting het niveau van IPS. Zet je overdrive agressief hoger dan kan de overgang wel sneller zijn, maar ontstaan er heldere randjes die minstens zo storend zijn.
Ook helderheid speelt mee. Bij MBR moet je vaak flink dimmen, wat in lichte kamers onhandig is. De optimale set instellingen verschilt daarom per gebruiker en per omgeving. Voor een avondje competitief gamen kun je andere keuzes maken dan voor filmkijken.
Persoonlijke gevoeligheid en gewenning
Niet iedereen is even gevoelig voor smearing. Sommige gebruikers storen zich er alleen tijdens specifieke tests, terwijl anderen het in elke donkere game zien. Wenning speelt ook een rol. Wie overstapt van een IPS scherm, zal black smearing eerder en sterker opmerken dan iemand die al jaren VA gebruikt.
Na een periode van gebruik wennen veel gamers aan het gedrag en waarderen zij vooral het diepe zwart en de punchy kleuren. Voor anderen blijft het een reden om naar een ander paneeltype uit te kijken.
Welke monitoren en nieuwe technologieën presteren het best?
Recente generaties VA panelen laten duidelijke vooruitgang zien. Fabrikanten gebruiken snellere vloeibare kristallen en verbeterde drive-electronica, wat vooral donkere transities versnelt. Hierdoor komen sommige VA gaming monitoren qua beleving dichter in de buurt van IPS.
Toch hebben IPS en vooral OLED nog een voordeel bij snelle beweging in donkere scenes. De keuze draait daarom om prioriteiten: contrast en zwartdiepte tegenover bewegingshelderheid.
VA monitoren met verbeterde responstijden (bv. Samsung Odyssey, mini-LED etc.)
Series als Samsung Odyssey G7 en latere modellen gebruiken geoptimaliseerde VA panelen die bij 240 Hz verrassend scherp ogen. SilverPC prijst in vergelijkbare schermen dat de hoeveelheid black smearing flink lager is dan bij oudere VA’s, vooral met goed afgestelde overdrive.
Mini LED achtergrondverlichting helpt geen smearing verminderen, maar combineert diepe zwartwaarden met hogere piekhelderheid. In combinatie met snellere VA varianten levert dit een zeer indrukwekkend HDR beeld op met acceptabele hoeveelheid smearing.
Vergelijking met IPS en OLED wat betreft smearing
IPS panelen hebben veel snellere donkere transities dan klassieke VA. Black smearing komt daardoor nauwelijks voor. Wel hebben zij minder diepe zwartwaarden en meer backlight glow in donkere scenes. Voor wie gevoelig is voor smearing en minder voor wat grijze zwarttinten, is IPS vaak de veilige keuze.
OLED gaat nog een stap verder. Elke pixel is zelfemitterend en schakelt extreem snel. Black smearing is hiermee praktisch afwezig. Daar staat tegenover dat OLED andere aandachtspunten kent, zoals mogelijke inbranding bij statische content en vaak hogere prijzen.
Nieuwe technologieën als Rapid VA, Neo VA panels
Rapid VA, Neo VA en vergelijkbare marketingnamen verwijzen naar versnelde VA implementaties. Fabrikanten passen de moleculaire samenstelling van de kristallen en de drivegolven aan, zodat vooral zwarte naar donkergrijze overgangen sneller verlopen.
Deze panelen bieden vaak een aantrekkelijke middenweg. Je houdt veel van het hoge contrast, maar met merkbaar minder smearing dan oudere VA generaties. Toch halen zij de snelheid van IPS en OLED doorgaans nog niet, zeker niet onder de meest kritische testcondities.
Tips voor kiezen van een monitor als black smearing belangrijk is
Wie black smearing oplossen als prioriteit heeft, doet er goed aan verder te kijken dan de marketing specificaties. Alleen naar “1 ms GtG” kijken is onvoldoende. Onafhankelijke metingen en gebruikerservaringen zijn onmisbaar om een realistisch beeld te krijgen.
Daarnaast is het verstandig je eigen gebruiksscenario’s te bepalen. Een competitieve gamer heeft andere eisen dan iemand die vooral films en series kijkt.
Belangrijke technische specs om op te letten
Let bij de specificaties niet alleen op responstijd, maar ook op paneeltype en opgegeven contrast. Een extreem hoog contrast wijst vaak op VA, met de bekende voor en nadelen bij donkere beweging.
Nuttig is het ook om naar input lag en maximale verversingssnelheid te kijken. Een snelle IPS met 144 Hz en redelijke contrastwaarde kan in de praktijk prettiger zijn dan een theoretisch snellere VA met veel smearing.
Hoe test je smearing zelf (bv. UFO Test, RTINGS metingen)
Voor een objectieve indruk zijn de metingen van sites als RTINGS erg bruikbaar. Zij tonen responstijd grafieken voor verschillende lichtniveaus, inclusief donkere transities. Zo zie je direct of een VA paneel uitzonderlijk traag is in BtB.
Thuis kun je de UFO Test gebruiken in combinatie met verschillende monitorinstellingen. Door overdrive standen en black equalizer live te wisselen, zie je zelf welke combinatie de scherpste beweging geeft met zo min mogelijk bijwerkingen.
- Test in een donkere kamer om smearing in dark scenes beter te herkennen.
- Gebruik zowel lichte als donkere achtergronden bij bewegende testpatronen.
- Probeer meerdere verversingssnelheden en noteer welke het prettigst oogt.
Welke gebruikersprofielen profiteren het meeste van lage smearing
Competitieve gamers in snelle shooters of esportstitels hebben de meeste baat bij lage smearing. Elke verbetering in bewegingshelderheid helpt bij het volgen van doelen en het snel herkennen van tegenstanders in schaduwrijke hoeken. Voor deze groep is IPS of OLED vaak de beste keuze.
Voor singleplayer gamers en filmliefhebbers kan een lichte hoeveelheid smearing acceptabel zijn in ruil voor diepe zwartwaarden en sterk contrast. In dat geval kan een moderne VA met goede overdrive instellingen een aantrekkelijke balans bieden.
Veelgestelde vragen over black smearing?
Gebruikers stellen online vaak vergelijkbare vragen over VA smearing. Dit zijn korte, praktische antwoorden die helpen verwachtingen te managen en misverstanden uit de weg te ruimen.
Ze benadrukken vooral dat black smearing geen defect is, maar een eigenschap, en dat oplossingen vooral draaien om beperking in plaats van volledige verwijdering.
Verbetert het bij warmdraai-monitoren?
Soms merk je dat een koude monitor de eerste minuten iets anders oogt dan na een tijdje gebruik. Dit effect is echter klein. Black smearing zal niet plots sterk verminderen nadat het scherm is opgewarmd.
Eventuele verbeteringen komen vooral door het feit dat je ogen wennen aan het beeld en aan de gekozen instellingen. Reken dus niet op warmdraaien als structurele oplossing.
Helpt lagere kaartresolutie of andere kabels?
Een lagere resolutie of andere kabel, zoals HDMI in plaats van DisplayPort, verandert de fysieke responstijd van het paneel niet. De snelheid waarmee pixels donker naar donkerder schakelen blijft hetzelfde.
Wel moet je zorgen voor een kabel die de gekozen verversingssnelheid en resolutie betrouwbaar ondersteunt. Problemen als flikkeren of signaalverlies mogen niet verward worden met black smearing.
Is black smearing erger bij bepaalde content of games?
Ja, de inhoud maakt veel uit. Games met veel donkere textures, beperkte verlichting en snelle camera bewegingen maken smearing veel zichtbaarder. Denk aan horrorgames, stealth titels of donkere fantasy werelden.
In heldere games, webpagina’s met witte achtergronden en bij kantoorgebruik valt het vaak nauwelijks op. Wie vooral met lichte content werkt, kan prima met een VA monitor uit de voeten, terwijl dezelfde monitor bij een horror shooter opeens storend veel smearing lijkt te hebben.
Dit artikel is zorgvuldig opgesteld door Gamingmonitoren.nl, op basis van actuele kennis en best practices.